چهارم شعبان (شانزده مردادماه)، مصادف است با ولادت بزرگمرد کربلا، عارف و عالم به ولايت، حضرت ابوالفضل العباس(ع). درباره شجاعت و شهامت و ايثار قمر بني‌هاشم(ع)، سخناني بس فراوان و بجا وجود دارد که هر شيعه علاقه‌مند به ائمه اطهار و خاندان آن بزرگواران، به آن واقف است. اما اين نوشتار از منظري ديگر به شخصيت آن عالي‌مقام پرداخته است که توجه خوانندگان را به آن معطوف مي‌دارم.

مقام علمي عباس(ع)

حضرت عباس(ع) در خانه‌اي زاده شد که جايگاه دانش و حکمت بود. آن جناب از محضر اميرمؤمنان، امام حسن و امام حسين(ع) کسب فيض کرده است. بنابراين از علي‌بن‌ابيطالب(ع) در مورد حضرت عباس(ع) نقل شده است که فرموده‌اند: «ان ولدى العباس زق العلم زقا»؛ يعني همان‌طور که پرنده به جوجه خود مستقيماً غذا مي‌دهد، اهل بيت(ع) نيز مستقيماً به آن حضرت علوم و اسرار را آموختند.
و همچنين روايتي بدين مضمون از امامان معصوم(ع) نقل شده است که فرموده‌اند: «همانا عباس‌بن‌علي علم را چون غذا از پدرش وارد جان خويش نموده است».
علامه شيخ عبدالله ممقاني در کتاب نفيس «تنقيح المقال»، در مورد مقام علمي و معنوي ايشان گفته است: «آن جناب از فرزندان فقيه و دانشمندان ائمه(ع) و شخصيتي عادل، مورد اعتماد، با تقوا و پاک بود».

مقام عرفاني قمر بني هاشم(ع)

اگر به زندگي و حالات حضرت ابوالفضل‌(ع) از اين منظر نگريسته شود، مشخص مي‌شود که آن حضرت نماد راستين عرفان است و مقامات سلوک را به بهترين شيوه طي نموده است. مخصوصا وقتي در حالات آن حضرت در روز عاشورا دقت مي‌شود، برخي از مقامات عرفاني آن حضرت، نمود پيدا مي‌کند که به برخي از آن مقامات اشاره‌اي داريم:

مقام اخلاص

يکي از منازل مهم عرفاني، منزل اخلاص است. اخلاص داراي سه درجه است:
1. انجام خالصانه عمل بدون چشمداشت پاداش.
2. کافي ندانستن سعي و عمل خود.
3. آن‌که خود و کار و عمل خود را در مسير اراده حق، هيچ نداند و همه چيز را از خداوند بداند.
حضرت ابوالفضل‌(ع) جان خويش را در راه خدا در طبق اخلاص مي‌نهد و از هيچ رنج و زحمتي هراس به دل راه نمي‌دهد. اين شهامت و ايثار وي، حکايت از ميزان اخلاص او دارد؛ در آن رجز زيباي حضرت، اين نکته به روشني نهفته است: «والله إن قطعتموا يميني / اني اُحامي ابدا عن ديني» که هدف او در اين بيت نهفته است چرا که او حاضر نيست از هدف خويش دست بردارد و اين نهايت اخلاص است.

مقام صبر

يکي ديگر از منازل مهم در عرفان عملي، منزل صبر است. صبر در عرفان عملي عبارت است از آن‌که سالک نفس خويش را با وجود جزع و گله‌مندي، از شکايت به غير باز دارد. يکي از درجات بلند عرفاني حضرت ابوالفضل‌(ع) درجه او در صبر است. او در صحنه کربلا، برادران خود عبدالله و جعفر و عثمان را پيش از خود به ميدان مي‌فرستد و شهادت آنان را نظاره‌گر است اما هيچ اظهار شکوه نمي‌کند و با ايماني راسخ تا پاي جان از مولايش دفاع مي‌کند. به همين خاطر است که در زيارت نامه آن عالي‌مقام آمده است: «السلام عليک ايها العبد الصالح المطيع لله و لرسوله، اشهد انک جاهدت و نصحت و صبرت حتي اتيک اليقين».

مقام شکر

شکر سه درجه دارد؛ نخست شکر بر اشياي محبوب و دلخواه، درجه دوم، شکر بر امور ناگوار و درجه سوم آن‌که بنده فقط منعم را شهود نمايد. بي‌گمان اگر عباس بن علي را چنين شهودي دست نداده بود، چگونه مي‌توانست که مرگ در کام او از عسل هم شيرين‌تر باشد. ابوالفضل، آن جرعه نوش شهادت، بي‌گمان در آن لحظه‌هايي که آب دستانش را بريده بودند، جز شهد اين شهود در جان نداشت.

ادامه مطلب...

موسيقي استاد الهي

در سالهاي اخير به دليل بروز پاره اي از مسائل تنبور عاميت بيشتري يافت واز انزواي تحميل شده به خود اندکي بيرون آمد.در سال 1339 آهنگ ماندگار ((علي گويم ،علي جويم )) با اجراي مرحوم درويش امير حياتي از راديو پخش شد.
همچنين در سال 1353 اولين گروه تنبور نوازان به سرپرستي مرحوم سيد امر الله شاه ابراهيمي تاسيس شد.با اين وجود در آن زمان خيليها حتي نام ساز تنبور را به درستي نمي دانستند.کم کم گروههاي ديگري از دل اين گروه بيرون آمد که معروفتريت آن گروه تنبور شمس به سرپرستي علي ناظري (کيخسرو پور ناظري) بود.اکثر تنبور نوازان مطرح امروز همنوازان سابق اين گروه بودند.صداي سخن عشق، مهتاب رو، حيراني، با صداي شهرام ناظري، افسانه تنبور و مستان سلامت ميکنند با صداي بيزن کامکار و دلارا با صداي سراج، از جمله آثاري بودند که به شناسايي تنبور کمک شاياني کردند.
بي شک نميتوان نقش کيخسرو پور ناظري در شناسايي اين ساز را ناديده گرفت.
به جرات مي توان گفت که تنبور و تنبور نوازان امروز مديون زحمات خالصانه اين استاد بزرگ هستند.
آثار ماندگار ايشان از آندست آثاري است که هرگز رنگ و بوي کهنگي به خود نميگيرد و هنوز بعد از گذشت اين همه سال در تمام فروشگاههاي عرضه محصولات موسيقي يافت ميشوند.گرچه اين گروه از گروه ((تنبور شمس)) به گروه ((شمس)) تغيير نام داد، و نه تنها تنبور در اين گروه محوريت کمتري يافت بلکه نقش استاد نيز به طور محسوس کمرنگ شد و اکثر امور به دست فرزندان ايشان افتاد(که اين امر باعث شد توجه گروه بيشتر معطوف تکنيک شود تا حس) اما هتوز هم هرگاه استاد دست به ساز ميبرد و با آن چهره دلنشين زخمه بر ساز ميزند هوش از سر آدمي ميپرد.
بعد از مدتي اعضاي گروه از هم جدا شدند و برخي به تاسيس گروههاي جديد تنبور نوازي دست زدند و بعضي بصورت انفرادي راه خود پيمودند.
از جمله گروههايي که از دل گروه ((تنبور شمس)) بيرون آمد گروه ((بابا طاهر)) به سرپرستي مرحوم سيد خليل عالي نژاد بود.اگرچه شايد شهرت اين گروه تا بعد از فوت مرحوم عالي نژاد پنهان ماند ، اما ميتوان گفت اين گروه از زمره موفق ترين گروههاي تنبور نواز بعد از گروه تنبور شمس بود.
اکثر آثار اين گروه در مدح حضرت علي (ع) به زبان کردي و فارسي بود و گاها برخي از ملوديها از آهنگهايي بودند که قبلا بوسيله افراد ديگر خلق شده بودند.
گروه ارغنون به سرپرستي رامين کاکاوند نيز بعدا از بطن گروه باباطاهر بوجود آمد.اولين آلبوم اين گروه با نام ((بوي بهشت)) با صداي حسام الدين سراج با استقبال خوبي مواجه شد.موفقيت اين اثر را بايد مديون مرحوم عالي نژاد دانست زيرا اکثر ملوديهاي بکار رفته در اين آلبوم از ساخته هاي ايشان اقتباس شده بود.
با مرگ مرحوم عالي نژاد تحول عظيمي در موسيقي عرفاني ايجاد شد.

       سلام بر تو اي نزديک ترين نام به خدا! سلام بر تو اي سفينه عشق! مدينه را شور حضور تو پر کرده است. شميم لبخند پنجره ها! فضا را عطرآگين نموده و آسمان، خيره به نورافشاني مُنزل وحي، نام زيباي تو را زمزمه مي کند و زمين چه سعادتمند، گهواره حضور تو پيدا شده است. اي رهبر عاشقان و دلدادگان، اي حسين (ع) ميلادت گرامي و پاينده باد

شکر لله که جهان بار دگر احيا شد

 در رحمت به رخ خلق دو عالم واشد

دل ما از نعم رحمت حق شيدا شد

 همچو فردوس برين روى زمين زيبا شد

مژدگانى بده اى دل که به شادى و خوشى

 جشن ميلاد حسين بن على برپا شد

در شب سوم شعبان به دو صد جلوه گرى

 صاحب يک پسر خوش سيرى زهرا شد

جلوه گر شد ز افق کوکب بخت بشرى

 که مقام بشريت ز حسين پيدا شد

شد نبى شاد و على خرّم و زهرا مسرور

که گل سرسبد گلشن طاها واشد

موسيقي استاد الهي

در چند پست قصد دارم از هنر موسيقي استاد الهي مطالبي بنويسم تنها هنري که در نورعلي وجود دارد و من شيفته آنم و روزي نيست که نواي تنبور و فلوت او را نشنوم و از آن لذت نبرم.

در ابتدا با مقدمه اي وارد اين بحث مي شوم

 بر اهل فن واضح است که تنبور اصالتي چند هزار ساله دارد و اين امر نه از روي غلو بلکه با مستندات تاريخي همراه است.با تبديل تنبور از يک ساز باستاني به يک ساز آييني که در قرن چهارم به دست شاه خوشين و به سبب راه يافتن اين ساز در حلقه ذکر يارسان انجام گرفت ،اين ساز بيش از پيش اصالت خود را حفظ کرد و علاوه بر جنبه تاريخي – باستاني ،داراي بعد معنوي نيز شد و قداست يافت. طوري که حتي در زمان حال نيز تنبور هرگز با استخوان و ساير زينتها تزئين نميشود و اين امر سبب جدايي اين ساز از سازهاي سرگرم کننده ميشود.
با گذشت زمان سازهاي ديگري از تنبور مشتق شدند که چگور ،ديوان ،سه تار و .... از آن جمله هستند، اما تنبور تيسفوني به مدد مردمان يارسان صلابت و اقتدار خود را حفظ کرد و کمتر دچار تغيير شد :
اکثر سازهاي زهي در ايران باستان داراي صدايي بم بودند ،رباب و بربط از شواهد اين موضوع هستند.تنبور نيز داراي همين ويژگي بود. استفاده از رشته هاي طبيعي  مانند روده و نخ ابريشم باعث ميشد صداي اين ساز صدايي استثنايي، عميق، نافذ و در عين حال لطيف و روح نواز باشد که بي جهت نگفته اند:
           ما همه از دار آدم بودهايم     

                              در بهشت اين لفظها بشنوده ايم

          ناله تنبور و برخي سازها    

                             ا ندکي   ما ند   بدان   آواز ها
اما با جايگزين شدن اين رشته ها با سيمهاي فلزي ، جنس صداي تنبور دچار تغيير شد و ويژگيهاي بي مانند اين صداها کمرنگ شدند.
از جمله ديگر تغييراتي که در تنبور ايجاد شد، اضافه شدن سيم سوم به اين ساز بود که بدست مرحوم نور علي الهي انجام شد. اين تغيير علاوه بر افزايش صداي ساز، اجازه انجام برخي شيرين نوازي ها رامانند ساز تار به نوازنده ميدهد.
تنبور از جمله سازهايي است که از نظربررسي نغمات ، توانسته ميراث کهن خود را سينه به سينه با کمترين تحريف حفظ کرده و به نسلهاي بعد منتقل کند.
اين امر هم از لحاظ نغمات باستاني – که از بهترين منابع براي بررسي موسيقي باستاني ايران است – و هم از لحاظ موسيقي آئييني- مذهبي در خور توجه است.
بسياري معتقدند که رديف موسيقي ايراني نغمات تکامل يافته مقامهاي باستاني ايران است که در گذر زمان دچار تغييراتي شده و با تاثير از موسيقي هاي ديگر از سرچشمه خود فاصله گرفته است.
از طرفي ميدانيم که موسيقي اقوام کرد داراي اصلت و غناي قابل توجهي است. و اين امر بدان سبب است که موسيقي با زندگي اين مردم عجين شده است.اين موهبت باعث شد که تنبور کردي ميراث نسلهاي گذشته را به نيکي حفظ کند.بعلاوه مسائل آئييني و مذهبي باعث شد که بسياري ازنغمات تنها در حلقه اين جماعت باقي بماند و با تعصب و غيرت در نگهداري آن بکوشند.زيرا در مورد مسائل اعتقادي تک تک افراد از جان مايه ميگذارند و با اعتقاد به اينکه اين نغمات مقدس هستند ، از رسيدن آنها به گوش غير محارم جلوگيري ميکردند که اين امر باعث بروز کمترين دخل و تصرف در نغمات مي شد.

ادامه دارد....

 آيا دوستان ميدونن که حضرت استاد نورعلي الهي يا همون مشدي فتح ا... خودمون قبل از مرگش گفته که من ديگه به دون آدم بر نميگردم و به دون گنجشک ميروم . جالبه نه ، معمولا عرفا و حکما سير صعودي براي روح قائل هستند اما اين .... قائل به سير نزولي روح و معرفت هست واقعا که تناسخ حيواني زيبنده نورعلي است و بس

دون به دون : دون ظاهرا کلمه اي ترکي بوده و به معني جامه مي باشد در بين اين فرقه « دون به دون» يا « دون نادون » به معني جامه پوشي متعدد و مظهريت يافتن ذات حق در مورد افراد رواج داشته و اساسا يکي از مباني اعتقادي فرقه که نزديک به تناسخ است تشکيل مي دهد، گاهي در مورد حلول ذات حق در جسم و جامه انساني به کار مي برند و گاهي نيز مترادف تناسخ و گردش ارواح در اجسام مختلف استعمال مي نمايند.

تناسخ : داخل شدن روح در جسم ديگري و يا انتقال روح از بدني به بدن ديگر گويند. بر اساس مباني اعتقادي اهل حق روح انسان هزار و يک دون يا جامه عوض مي کند و با گردش در جامه هاي مختلف جزاي اعمال گذشته خود را خواهد ديد و جامه هاي بعدي  متناسب است با اعمالي که در گذشته انجام داده است.

حلول : به معني فرود آمدن چيزي در غير خود است و در اصطلاح فرقه منظور همان حلول ذات حق در انسان، نبات و جماد است و برخي محققان از فرقه اهل حق به عنوان « حلوليه » ياد نموده اند.

ادامه دارد...